ANALIZA POTENCJALNEGO WPŁYWU pUPUL NA ŚRODOWISKO

PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO

Dotyczy: realizacji zadania pt .: Wykonanie uproszczonych płanów urządzenia lasu (UPUL) wraz z opracowaniem prognozy oddziaływania na środowisko projektów planów dla których wymagane będzie przeprowadzenie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla lasów stanowiących własność osób fizycznych - o ogólnej powierzchni ok. 122 ha położonych na terenie powiatu leskiego

W związku z art. 46 i 47 Ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2024 poz. 1112) (później ustawa, ustawa ooś) po przeprowadzeniu wnikliwej analizy potencjalnego wyznaczenia ram dla późniejszych realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko przez Uproszczone Plany Urządzenia Lasów (dalej UPUL) Starosta podejmuje decyzję o odstąpieniu od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko.

Uzasadnienie

Dokonano analizy zapisów założeń do zabiegów zaplanowanych w poszczególnych projektach uproszczonych planów urządzenia lasu (dalej pUPUL) dla następujących obrębów geodezyjnych (każdy z projektów planów jest osobną kontynuacją planu z poprzedniego dziesięciolecia) dla gmin:

Poddaje się w wątpliwość konieczność przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, ponieważ opracowanie UPUL jest obowiązkiem wynikającym z ustawy o lasach. Proces opracowania UPUL jest długoterminowym, łączącym w sobie wielopoziomowość zadań, konsultacje społeczne oraz angażującym duże środki finansowe po stronie gminy i starostwa. Ustawodawca nie przewidział także rozwiązań alternatywnych dla prowadzenia trwale zrównoważonej gospodarki leśnej inaczej niż na podstawie UPUL. Procedura związana z wyłożeniami zaznajamia właścicieli lasów z ich prawami i obowiązkami związanymi z zatwierdzeniem na okres dziesięciolecia uproszczonych planów urządzenia lasów. Ponadto właściwy terytorialnie nadleśniczy wyraża opinię dotyczącą poprawności projektów UPUL. Wypracowany w tym procesie kompromis pomiędzy potrzebami drzewostanów, prowadzeniem trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, potrzebami ochrony środowiska, potrzebami materialnymi właścicieli lasów jest w ocenie Starosty wystarczającym, aby zatwierdzić projekty Uproszczonych Planów UL. Należy również zauważyć, że żadna z zaplanowanych prac nie jest przedsięwzięciem lecz zabiegiem i odnosi się do stanu już istniejącego. Planowanie nie zmienia w żaden sposób struktury własności działek, nie jest związana z planowaniem inwestycji, czy też rozbudowy jakiejkolwiek infrastruktury. Wszystkie planowane do wykonania prace stosowane są od setek lat i stanowią naturalny element w lasach gospodarezych gruntów prywatnych. Ponadto rozdrobnienie działek, ilość wydzieleń, dostosowanie zabiegów do celów ochrony powierzchniowych form ochrony przyrody oraz charakter zaplanowanych zabiegów sprawiają, że UPUL nie spowodują wyznaczenia ram dla późniejszych realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Wobec powyższego w/w dokumenty nie mogą zostać zakwalifikowane do art. 46 pkt 2 ustawy ooś, choć spełniają pierwsze dwa kryteria tj. są projektami z dziedziny leśnictwa oraz są opracowywane i przyjmowane przez organy administracji. W toku analizy ustalono, jak wskazano powyżej, że nie jest spełniony trzeci warunek jakim jest wyznaczanie ram dla późniejszej realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Proces analizy

Mając jednak na uwadze proces odstąpienia od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, opisany w ust. 3 art. 48 ustawy ooś przy przeprowadzonej analizie potencjalnego wyznaczenia ram dla późniejszych realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko przez Uproszczone Plany Urządzenia Lasów, uzasadnione zostają uwarunkowania zawarte art. 49 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska, oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2024 poz. 1112).
Uzasadnienie wg art. 49 w/w ustawy ooś

1. Charakter działań przewidzianych w dokumentach:
   1. Uproszczony Plan Urządzenia Lasu jest podstawowym narzędziem techniczno-prawnym do prowadzenia gospodarki leśnej na gruntach leśnych osób fizycznych i wspólnot gruntowych, prowadzi do zachowania i ochrony lasów oraz środowiska przyrodniczego w wielu płaszczyznach. Przedmiotowe projekty planów nie ustalają ram dla późniejszej
      realizacji żadnych przedsięwzięć, a po okresie obowiązywania uproszczonego planu urządzenia lasu czyli po dziesięcioleciu, zostanie opracowany nowy projekt planu, niosący ze sobą te same cele czyli zachowanie i ochrona lasów. Burmistrz stwierdza, że poszczególne projekty dokumentów dotyczą obszaru jednego obrębu, jednej gminy.
   2. dokument jest powiązany z Miejscowymi Planami Zagospodarowania Przestrzennego, które przeznaczają grunty leśne do produkcji leśnej. Przedmiotowe opracowania i zabiegi w nich zaplanowane stanowią integralną część całej gospodarki leśnej w kraju co umożliwia prowadzenie racjonalnej gospodarki leśnej.
   3. projektowany dokument jest przydatny w uwzględnianiu aspektów środowiskowych, ponieważ inwentaryzuje aktualny stan lasu na gruncie oraz wskazuje kierunki działań gospodarczych i zapobiegawczych, w celu zachowania trwałości lasu jako całego ekosystemu, w szczególności:
      • wskazuje drzewostany niedostosowane do siedliska i przewiduje działania, dążące do uzyskania składu zgodnego z siedliskiem,
      • wskazuje drzewostany wymagające podjęcia pilnych prac pielęgnacyjnych w celu uniknięcia klęsk,
      • wskazuje drzewostany negatywne np. o niskim zadrzewieniu i zwarciu, zaatakowane przez czynniki chorobowe, o istotnych szkodach od zwierzyny i przeznacza te drzewostany do przebudowy z zastosowaniem cięć sanitarnych i hodowli (melioracje agrotechniczne, dolesienia, pielęgnacje, czyszczenia) lub rębni.
   4. dokument jest silnie powiązany z problemami dotyczącymi ochrony środowiska ponieważ gospodarka leśna oparta na zasadach ekologicznych, której głównym, długotrwałym celem, jest zachowanie trwałości lasu i ciągłości spełniania wszystkich jego funkcji. Stanowi narzędzie wspierania zrównoważonego rozwoju z jednoczesnym zachowaniem bądź przywracaniem i odtwarzaniem najważniejszych zasobów środowiska przyrodniczego.
2. Rodzaj i skala oddziaływania na środowisko a w szczególności:
   1. oddziaływanie zaplanowanych zabiegów może spowodować krótkotrwałe, przejściowe zmiany w niektórych elementach ekosystemu jednak ekosystemy leśne charakteryzują się znacznymi możliwościami naturalnej regeneracji. W dłuższym aspekcie czasowym, zabiegi (rębnie złożone oraz cięcia pielęgnacyjne) wpłyną na poprawę zdrowotności, stanu sanitarnego, składu gatunkowego, bioróżnorodności, struktury piętrowej, wielkości biomasy i innych elementów. Luki powstałe po wycięciu drzew szybko są zapełniane przez młode pokolenie lasu (zaplanowane odnowienie), a często poprzez cięcia odsłania się już istniejące młode pokolenie lasu, które przy większym dostępie światła zaczyna bujnie rosnąć,
   2. działań skumulowanych i transgranicznych nie przewiduje się,
   3. brak przewidywanych negatywnych skutków dla zdrowia ludzi oraz zagrożeń środowiska leśnego i terenów przyległych, ze względu niewielki rozmiar i charakter prac leśnych, prowadzących do trwałego zachowania lasu na gruncie,
3. Cechy obszaru objętego oddziaływaniem na środowisko, w szczególności:
   1. lasy objęte projektem planu nie zostaną narażone na oddziaływanie związane z intensywnym wykorzystaniem terenu w związku z niewielkim zakresem i charakterem zaprojektowanych w planie zadań, przyporządkowanych do dużej liczby wydzieleń, dotyczących tylko gruntów leśnych. Z dostępnych informacji na omawianym terenie leśnym nie stwierdza się szczególnie cennych obszarów o właściwościach naturalnych czy istotnym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego. Niemniej jednak teren objęty planowaniem gospodarczym może być terenem atrakcyjnym turystycznie i krajobrazowo, a plan będzie narzędziem do zachowania tych funkcji lasu,
   2. z ogólnodostępnych źródeł (http://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/oraz https://www.gov.pl/web/rdos-krakow i http://crfop.gdos.gov.pl) stwierdzamy, że na gruntach ujętych w pUPUL w granicach administracyjnych Gminy stwierdzono występowanie powierzchniowych form ochrony przyrody:

We wszystkich projektach UPUL zabiegi zaplanowano w taki sposób, aby dostosować je do wymagań przepisów prawa (ustawa o lasach, rozporządzenie MŚ) oraz celów ochronnych wymienionych wyżej obszarów chronionych. Wszystkie prace zaplanowane zostały zgodnie z obowiązującym prawem, instrukcjami i wytycznymi w dziedzinie urządzania lasów. W związku z tym, że planowa gospodarka leśna kształtowała się przez dziesięciolecia nie zachodzą przesłanki aby spodziewać się, że zaplanowane zabiegi mogłyby wpłynąć negatywnie na w/w formy ochrony przyrody.

Ponadto:
Planem zadań ochronnych dla PLC180001 Bieszczady jest Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 27 lipca 2022 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Brak prowadzenia racjonalnej gospodarki leśnej w lasach prywatnych może przyczyniać się do zmniejszenia powierzchni oraz integralności obszarów leśnych. Sposobami eliminacji lub ograniczania zagrożenia oraz jego skutków wymienionym w w/w rozporządzeniu jest m.in. ograniczenie sukcesji przez usuwanie młodych drzew i krzewów, a także przebudowa drzewostanów przez wprowadzanie gatunków zgodnych z siedliskiem lub rozluźnienie górnej warstwy drzewostanów dla poprawy warunków wzrostu i rozwoju młodych drzew.

Na właścicielu lasu, niestanowiącego własności Skarbu Państwa, spoczywa prawem nakazany obowiązek prowadzenia trwale zrównoważonej gospodarki leśnej według uproszczonego planu urządzenia lasu (art. 7 ust. 1 ustawy o lasach).

Zgodnie z ustawą o lasach starosta zatwierdza projekty uproszczonych planów urządzenia lasów (art. 22 ust. 2), a także nadzoruje wykonanie zadań określonych w uproszczonych planach urządzenia lasów (art. 22 ust. 5) 

Ponadto nie przewiduje się zastosowania rozwiązań alternatywnych (brak ustawowy) rozwiązań dla prowadzenia trwale zrównoważonej gospodarki leśnej na gruntach należących do osób fizycznych.

W projektach uproszczonych planów urządzenia lasów zostanie umieszczony punkt pt. „Ochrona przyrody”, gdzie opisane zostały pokrótce możliwe do wykonania, najważniejsze wytyczne do prowadzenia gospodarki leśnej, ograniczające ewentualny negatywny wpływ tj .:

• Pozostawianie w lasach drzew o imponujących wymiarach,
• Nie ingerowanie w małe zbiorniki, cieki wodne i tereny źródliskowe, pozostawianie wzdłuż zbiorników, cieków wodnych i na terenach źródliskowych rosnącej tam roślinności drzewiastej; w przypadku powstania wylesienia teren taki należy w krótkim czasie odnowić,
• Pozostawianie występujących w lesie naturalnych nieużytków takich jak bagna, mszary, torfowiska, itp. wraz z fauną i florą,
• Dostosowanie składu gatunkowego odnowień do lokalnych warunków mikrosiedliskowych,
• Zaniechanie, przy realizacji cięć pielęgnacyjnych, stosowania cięć schematycznych; należy tworzyć rozmieszczone nierównomiernie biogrupy drzew stabilizujące drzewostan,
• Odnowienia i podsadzenia należy prowadzić pod kątem dostosowania składu gatunkowego młodego pokolenia do potencjalnych możliwości produkcyjnych siedlisk,
• Nie prowadzenie melioracji wodnych w sposób grożący wysuszeniem naturalnych terenów,
• Zachować drzewa dziuplaste i martwe w celu ochrony miejsc lęgowych dzięciołów,
• Dążyć do pozostawienie od 3-5 martwych drzew na 1 ha uwzględniając stan sanitarny lasu,
• W okolicach źródlisk, jezior, rzek zaleca się zachowanie stref ekotonu bez cięć zupełnych o szerokości min. 25 m,
• Właściwy termin realizacji planu pozyskania użytków rębnych i przedrębnych przypada na okres od 16 października do końca lutego, czyli poza pełnią okresu lęgowego ptaków. Podczas pozyskania użytków rębnych i przedrębnych należy również pozostawić drzewa zasiedlone przez ptaki i inne zwierzęta tak, aby nie naruszyć zakazów, o których mowa w art. 52 ust. 1 pkt 1-3, 7, 8 i 13 ustawy o ochronie przyrody, (to jest umyślnego zabijania, umyślnego okaleczania, umyślnego niszczenia ich jaj, postaci młodocianych lub form rozwojowych, niszczenia siedlisk lub ostoi, niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd, umyślnego płoszenia lub niepokojenia w okresie lęgowym).
• Na siedliskach wilgotnych i podmokłych zrywkę drewna prowadzić w sposób minimalizujący naruszenie warstwy próchnicznej gleby, a w okresie zimowym przy pokrywie śnieżnej,
• Pozostawiać fragmenty drzewostanu (biogrup) z bogatszymi stanowiskami chronionych, rzadkich i zagrożonych gatunków.

Wpisano również występujące w danym projekcie formy ochrony przyrody. We wszystkich operatach wpisano następującą informację:
"We wszystkich pracach prowadzonych w oparciu o UPUL stosować zapisy Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie wymagań dobrej praktyki w zakresie gospodarki leśnej (Dz.U. z 2023 r., poz. 672). We wszystkich pracach stosować zapisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm.) w zakresie zakazów i ograniczeń co do ochrony gatunkowej, a także w stosunku do pomników przyrody występujących na gruntach ujętych w pUPUL bądź ich sąsiedztwie z uwzględnieniem art. 52 ust 5, który wskazuje, że odstępstwo od zakazu, o którym mowa w ust. 2 pkt 10, nie dotyczy gatunków wymienionych w załączniku IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, a także chronionych gatunków ptaków. Poprzez utrzymanie stalego pokrycia roślinnością leśną utrzymywać stałe korytarze migracji."

Reasumując, w projektach uproszczonych planów urządzenia lasu nie zakłada się żadnych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (wylesień, zalesień, czy też inwestycji), w związku z powyższym zatwierdzenie projektów UPUL nie spowoduje wyznaczenia ram dla późniejszych realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko a co za tym idzie nie spowodują negatywnego oddziaływania na środowisko w tym na zdrowie i życie ludzi.

Sentencja

Ponieważ nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 46 i 47, a co za tym idzie nie ma odniesienia do ust. 2 art. 48, Starosta jako organ opracowujący dokument bez opinii organów wymienionych w art. 57 i 58 ustawy, podejmuje decyzję w sprawie odstąpienia od przeprowadzenia SOONŚ.